Početkom XVIII veka, u vreme dvodecenijske austrijske vladavine, Negotin doživljava prvi značajniji napredak. Sa oko tridesetak kuća, prema popisu iz tog vremena, Negotin izrasta u naselje od 100 kuća. Nakon neuspele vojne kampanje i izgubljenog rata, odlukama Beogradskog mira 1739. godine Austrija Negotin vraća pod okrilje turske uprave. Turci uviđaju značaj osnaženog Negotina i nastavljaju, pre svega, njegovo vojno jačanje. Pravi zamah u razvoju Negotin doživljava tek uključivanjem u državno-pravni sastav Kneževine Srbije 1833. godine. Grad postaje duhovni centar Krajine 1842. godine, kada Episkop Dositej Novaković izmešta sedište episkopije iz Zaječara u tada mnogo razvijeniji Negotin.
Tokom druge polovine XIX veka Negotin doživljava veliki ekonomski procvat. Močvarno tlo na kome je naselje podignuto otežvalo je život meštana. Otvarale su se neprestane polemike o potrebi izmeštanja celog naselja na suvu i pogodniju lokaciju. Razvijajući tu ideju, arhitekta Dragutin Milutinović, profesor Velike škole u Beogradu, izradio je urbanistički plan naselja na novoj lokaciji. Uviđajući značaj ustrojavanja duhovnog života, među prvim objektima u novom naselju trebalo je da bude izgrađena saborna crkva. Po svemu sudeći, ovom preseljenju najviše su se protivili trgovci i zanatlije koje su na postojećoj lokaciji već razvili svoje poslovanje. Procena je bila da bi se svaka promena te vrste negativno odrazila na njihove privredne aktivnosti, jer bi iziskivala materijalna ulaganja na zauzimanju novih lokacija, izgradnju potpuno novih objekata i ponovno pokretnje poslova i razvijanje poslovnih veza. Sve to bi koštalo i vremena i novca. Kako bi se postojeća pozicija naselja sačuvala i što više utvrdila, trgovici i zanatlije pokreću narod, ali i sami ulažu značajna sredstva za što bržu izgradnju nove, saborne crkve u današnjem Negotinu. Tako je i preduzeta izgradnja crkve Svete Trojice, sakupljenim sredstvima stare negotinske crkve Svete Bogorodice, udruženih esnafa, pomoći pojedinaca i svesrdnim angažovanjem gradskih vlasti.
Ko drugi, do zanatlije i trgovci, jasno su osećali da je budućnost Negotina u jasnom prekidu sa osmanskom tradicijom. Zbog toga su i zdušno podržali vladiku Evgenija da i izgledom nove crkve Negotin približi zajednici evropskih naroda.
Na žalost, osećaj Negotinaca da svojim poreklom, kulturnom tradicijom i blagoslovenim vinom pripadaju evropskoj porodici, svakodnevica nije potvrdila. Ne mogavši da san o boljem životu odsanjaju u svojoj Krajini, vredni i radno sposobni Negotinci potražili su bolji život na drugoj strani. Svoje pravo na život u Evropi ostvarili su seleći se u gradove Austrije. Za one koji su ostali, čini se da je izbor jednostavan: ukoliko ne dokažu svoj evropski potencijal, neke age i begovi vratiće ih drumovim u zagrljaj sultana na istoku.
